4. Charlottesville (VA) - Monticello vv (19 km, totaal 346 km)

In 1772 bouwde de jonge planterszoon Thomas Jefferson een prachtig, neoklassiek huis boven op een heuvel een paar kilometer ten zuiden van Charlottesville. Hij noemde het huis Monticello, kleine berg. Het zou de geboorteplaats worden van de Verenigde Staten.

Monticello














Thomas Jefferson (1743 - 1826) was een uiterst veelzijdig man. Hij was een self-made architect die zijn eigen huis ontwierp, hij was deskundige op het gebied van planten en hij was - zij het tegen zijn zin - een van de belangrijkste politici van zijn dagen. Hij was de auteur van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring en de Grondwet. Hij diende zijn land onder meer als minister in Frankrijk en was de derde Amerikaanse president. Ofschoon hij meer dan dertig jaar actief was in de politiek en ver van huis verbleef, was er geen plek die hem dierbaarder was dan het prachtige huis op die heuvel in Virginia met het landgoed eromheen.

 Multitalent

Als iets Thomas Jefferson karakteriseert, dan is het wel het feit dat hij een multitalent was. Dat blijkt uit heel veel details in en om het huis. Zo had hij een soort draaideur met een plateau waarop de slaven de schalen met eten konden zetten, zodat zijn bezoekers niet geconfronteerd zouden worden met de bedienden met uitzondering van zijn zwarte butler. De wijn - een kostbaarheid in die tijd want alles moest per fles worden ingevoerd uit Frankrijk - werd met een speciaal daarvoor ontworpen liftje ('dumb waiter') uit de kelder naar boven vervoerd. En boven de grote entreedeur naar de hal waar hij zijn talloze bezoekers ontving, hangt een door Jefferson zelf ontworpen klok die behalve de uren ook de seconden en de dagen van de week aangeeft. Bijzonder zijn ook de glazen deuren naar de eetzaal: als je er eentje opendoet, gaat de andere vanzelf mee open. Pas een paar jaar geleden werd tijdens een restauratie ontdekt hoe dat werkt met allerlei raderen onder het parket. Waar ik zelf erg van onder de indruk was, was de manier waarop hij de toegangswegen naar zijn huis ontworpen had: met ringen van wegen rondom het huis die verbonden waren met een soort 'spaken' met verschillende stijlheid. Zo kon iemand die haast had of een goed paard bereed, een steilere weg nemen dan een voerman met zware wagen met goederen. Overigens was het mij wel duidelijk dat Jefferson niet het fietsende type was, wat een berg om tegen op te fietsen!!

'Ferme ornée'

Zoals gezegd heeft Jefferson een aantal jaar in Frankrijk geleefd als minister van de Verenigde Staten (die toen in het buitenland woonden). Daar heeft hij veel gewoonten opgedaan die hij zijn leven lang trouw is gebleven. Hij was dol op Frans eten, dronk een goed glas wijn en bestierde zijn landgoed als 'une ferme ornée'. Dit is een Franse traditie die er kortgezegd op neerkomt dat praktische dingen ook mooi mogen zijn. Dat zie je nu nog overal in en om het huis. Er ligt een prachtige tuin omheen met een mooie vijver, maar die vijver had als hoofddoel het levend - en dus vers - houden van de vis die de slaven in de rivier verderop vingen. En zo'n groot huis op een heuveltop is natuurlijk aardig voor wat betreft uitzicht, maar hoe voorzie je de bewoners, inclusief de 200 slaven die bij het huis woonden, van vers drinkwater en water om te wassen? Daartoe had Jefferson een enorm terras om het huis gebouwd waar het prachtig vertoeven was (en is!) en waar onder de planken vloer een ingenieus systeem gebouwd is om al het regenwater dat op het terras valt, te bewaren in een grote cisterne.

Slavernij

Thomas Jefferson was ervan overtuigd dat een mens alleen in vrijheid een respectabel bestaan kon hebben en toch had hij heel z'n leven lang meer dan 200 slaven. Sterker nog, naar alle waarschijnlijkheid had Jefferson - die vroeg weduwnaar was - meerdere kinderen bij een van zijn slavinnen. Paradoxaal? Misschien. Waarschijnlijker is het dat hij terecht zag dat het hele systeem van slavernij niet houdbaar was vanuit moreel oogpunt, maar dat het vanuit de economische realiteit van die dagen niet denkbaar was om plantages zonder slavenarbeit te laten floreren.

Heel Monticello moet redelijk zelfvoorzienend zijn geweest in die tijd. Er werd van alles zelf gemaakt, zoals spijkers, meubelen, kleding enz. Verder was er een enorme groententuin met verschillende soorten groenten maar bijvoorbeeld ook druiven en vijgen en andere vruchten. Iets wat heel ongebruikelijk was in een tijd waarin fruit doorgaans werd gebruikt als veevoer of op z'n best als iets waar je alcohol van kon stoken.

De moestuin van Monticello, 'une ferme ornée'

Bankroet

Op 4 juli 1826, op de dag af 50 jaar nadat hij als 33-jarige de Onafhankelijkheidsverklaring had geschreven, sterft Jefferson op zijn geliefde Monticello met achterlating van grote schulden. Paradoxaal genoeg zijn die schulden te wijten aan een beslissing die hij nam als president om het Louisiana Territory van de Fransen te kopen. Hiermee werd de oppervlakte van de toenmalige Verenigde Staten verdubbeld, maar doordat er opeens zoveel goedkope grond beschikbaar kwam, nam het landgoed van Jefferson zelf dramatisch af in waarde. Als gevolg daarvan moest Monticello samen met alle slaven die er woonden verkocht worden na zijn dood. Slechts 5 slaven had hij in zijn testament in vrijheid gesteld. Een van hen, een smid, heeft er daarna 13 jaar over gedaan om zijn vrouw en kinderen terug te kopen van de diverse nieuwe eigenaren. Dat moest in één keer gebeuren, want op het moment dat je vrijgekocht werd, moest je binnen een jaar Virginia verlaten.

Whow!

Dit was een whow dag. Prijs jezelf gelukkig dat ik een goed boek heb wat gelezen moet worden, anders werd dit verhaal nog langer. A propos boeken: ik weet niet hoe, maar er schijnen er steeds meer in mijn tassen te komen. Het wordt tijd om de US Mail op te zoeken voor een pakje naar huis.
Wat me trouwens verder opviel in Monticello is dat in de museumwinkel relatief zo weinig boeken te vinden zijn, maar in plaats daarvan zoveel spullen met beeltenissen van het huis. Paradoxaal omdat Jefferson het prototype was van iemand voor wie boeken een enorme betekenis hadden (op latere leeftijd stichtte hij o.a. de Universiteit van Virginia). Maar misschien hoort dit ook wel in onze tijd waar boeken steeds meer verdrongen worden door een beeldcultuur.

Tenslotte nog een goede raad van Jefferson aan iedereen die niet verkouden wil worden: stap iedere ochtend zo vanuit je bed in een emmer met ijskoud (!) water. Hij deed het en was nooit verkouden. Het geeft wel vlekken op de houten vloer. Zelf gezien!

Morgen verder en vanaf dan is er waarschijnlijk minder gelegenheid om dit blog bij te houden. Nou ja, jullie merken het wel. Een beetje suspens kan geen kwaad. Ik hoorde van Menno dat er beren op de BluePark Ridge Way zijn en raad 's waar de route morgen heenvoert...?